صمغ عربى آميخته نگهدارند و يك ماشه از آن خورده باشند نيز مفيد بود ديگر ترپهلا نمك سنگ پوست انار مغز تخم كونچ خاكستر برگ روسه خاكستر جوانه هر واحد يك جزو بليله دارفلفل گرد هر يك نيم جزو سفوف ساخته يك ماشه صبح و شام خورده باشند در سه روز آرام شود . و اگر هالون كوفته به عسل آميخته لعق نمايند نافع سرفه بلغمى و مانع مواد از سينه و دافع درد پهلوست ديگر سناى مكى هشت توله سنبل الطيب چهار توله لونگ الايچى سفيد هوبير هر واحد يك توله كبور كچرى دو توله نبات مصرى چهار توله شهد نيم آثار همه را كوفته بيخته در شهد آميخته وقت خواب دو توله بخورند كه براى سرفه‌ى بلغمى و ضيق مجرب نوشته ديگر تويتاى سبز يك دانگ سائيده در قند سياه حب ساخته فرو برند . و اگر خواهند قدرى آب بالاى آن بنوشند تا هفت روز در سه روز اول گرمى و فلق زياده مىآرد و قى و اسهال هم مىآيد و چون اسهال و قى مضطر سازد گهچزاى با روغن بسيار بخورند و بعد سه روز پاپيچ اضطراب نمىآرد و سرفه‌ى بلغمى و ضيق النفس مزمن زائل مىسازد ليكن نازك طبعان و ضعيف مزاجان را نبايد داد تا كار بدواى ديگر برآيد به اين دوا جرات نشايد . قول ابو منصور در سرفه‌ى كه از رطوبت ريه باشد خميره‌ى بنفشه به روغن حب صنوبر يا روغن پسته يا روغن بادام و انجير و خرما و مويز بخورند و بر سينه روغن سوسن و نرگس و موم بمالند و يا مطبوخ زوفا كه در بو گذشت بدهند و به كندر و ميعه‌ى سائله در دهن دخان بگيرند و اين معجون سعال بخورند مغز چلغوزه سه درم مغز پسته پنج درم مغز بادام ده درم لعاب تخم كتان ده درم فانيذ مثل مجموع معجون ساخته مثل جوز دهند و گلقند عسلى به آب مطبوخ انجير و مويز و بيخ باديان خورند و چون كهنه گردد بزر كتان به عسل سرشته بخورند و چون نفث غليظ باشد طبيخ زوفا به اين قرص بنوشند باديان تخم كرفس رب السوس پرسياوشان مغز بادام تلخ مساوى به لعاب بزر كتان قرص ساخته سه ورم بدهند و غذا حريره‌ى آرد باقلا يا آب باقلا به روغن بادام و عسل بدهند . قول صاحب قانون و شارح آن : شيخ مىفرمايد كه علاج سوء مزاج رطب و رطوبت در نفس ريه بمجففات ناشفه مخلوط بجاليه نمايند و اين تركيب به يمن صفت است گل ارمنى كتيرا صمغ عربى هر واحد يك جزو پودينه زوفاى خشك حاشا دارچينى ايرسا پرسياوشان هر واحد نصف جزو به عسل مقوم معجون سازند و استعمال كنند و هم او گويد كه اگر ماده غليظ باشد تحليل و جلا به شرط مذكور در بحث ربو كنند به طورى كه تسخين زياده نكنند مگر به اعتدال بلكه جهد نمايند در آنكه تلبين و تقطيع و از لاق حاصل شود و منقيات كه در بحث ربو مسطور شد استعمال نمايند و آنچه در اينجا مخصوص است علك ابنا به عسل است و يا قرطم و يا به سعد مثل او عسل و يا رب السوس و كتيرا و قنه و مغز بادام شيرين مساوى و گاهى صبر به عسل در دهن مىگيرند و نفع بسيار مىيابند و يا بگيرند سه بيضه سالم و دو چند آن عسل نصف و آن روغن زرد و چهل عدد فلفل سوده بياميزند و به غير انضاج انعقاد نمايند و صبح و شام بليسند . و ايضا هفت عروس كراث شامى بگيرند و در سه رطل آب بپزند تا ثلث بماند صاف نموده و به باقى عصاره‌ى قشر او و عسل مخلوط سازند و بپزند . و ايضا بگيرند درد رطب هشت جزو مغز چلغوزه يك جز و صمغ بطم يك جزو مويز چهار جزو عسل به قدر كفايت و از آن معوق سازند و دواى جيد اين است كه بگيرند پودينه انهرى پنج اوقيه مغز چلغوزه و تخم انجره هر واحد اوقيه بزر كتان و فلفل هر يك سه اوقيه و به عسل بسرشند و استعمال نمايند گويند كه اين دوا براى سعال كائن از ماده‌ى غليظ كه نفث آن دشوار باشد با مجرب است و تحليل و تقطيع و تليين و از لاق آن مىنمايند و از نفث ماده را دفع مىكند و يا بگيرند خرماى لحيم پنج جزو سوسن هشت جزو زعفران فلفل هر واحد دو جزو كرسنه نيست جزو به عسل كف گرفته بسرشته و يا بگيرند زعفران و سنبل الطيب و فلفل هر واحد يك جزو فراسيون زوف هر واحد سه جزو مر و سوس هر واحد دو جزو به عسل مصفى بسرشند و براى مزمن قطران به عسل بليسند و يا قسط هندى به آب شبت مطبوخ به قدر سكرجه مع طعقه روغن كنجد و ايضا بزر كتان بريان به عسل تنها يا مغز فلفل و هم حصه‌ى آن با پودينه . و ايضا ليسيدن عسل لبنى يا عسل نحل و نيز جاوشير و خردل و بادام تلخ و ايضا مثروديطوس نافع . و هم او گويد كه گاهى در سعال كهنه‌ى رطب و خن مذكور در به آب ربو استعمال مىكنند . و اگر رطوبت منتن باشد زرنيخ احمر و خروار نب و آرد جو و پوست پسته بز روى بيضه سرشته قرص‌ها به قدر يك يك درم ساخته در آفتاب خشك نمايند و سه بار از آن بخور كنند . و ايضا زراوند و مرد ميعه و بازرد مساوى زرنيخ سرخ برابر همه در روغن گاو سرشته بندقه سازند و يكى از آن بر آتش نهاده بقمع و دو حلق بستانند . و گويند كه اگر زرنيخ و ميعه و مغز بادام و مغز چلغوز مساوى به دستور مذكور بخور كنند نيز براى سفال مزمن و نفث منتن سودمند است و بايد كه بعد از اين تبخير حريره‌ى آرد گندم به مغز بادام و روغن تازه جهت رفع مضرت در زرنيخ استعمال نمايند . و شارخ گيلانى مىنويسد كه ملاك علاج او تنقيه‌ى بدن از بلغم به قى و اسهال بعد انضاج است اگر در اينجا امتلا از بلغم باشد